W starszym komputerze często brakuje myszki, która działa równie pewnie jak klawiatura, a przecież dziś trudno wyobrazić sobie bez niej nawet prosty pulpit. Historia myszki komputerowej zaczyna się od drewnianego prototypu, choć jego twórcą nie był sam Douglas Engelbart. Wczesne urządzenia przypominały współczesne tylko z grubsza, a ich mechanika wynikała z ograniczeń ówczesnych ekranów i komputerów.
Mysz przeszła drogę od kółek pod drewnianą obudową do optycznego sensora
- 1964 - Bill English zbudował prototyp według pomysłu Douglasa Engelbarta.
- 1968 - mysz pokazano publicznie podczas prezentacji systemu NLS.
- Xerox Alto - wczesny komputer, dla którego powstała mysz kulkowa.
- Rozpowszechnienie - komercyjne komputery z myszą pojawiły się po latach laboratoryjnych prób.
Drewniany prototyp powstał w SRI, a zbudował go Bill English
Mała drewniana skrzynka z kablem przypominała bardziej warsztatowy przyrząd niż sprzęt na biurko gracza. W 1964 roku Bill English, inżynier pracujący w Stanford Research Institute, zbudował prototyp według koncepcji Douglasa Engelbarta. W środku znajdowały się dwa prostopadłe kółka, które przekładały ruch urządzenia na przesunięcie kursora.
Ten podział ról bywa spłaszczany w popularnym skrócie, który przypisuje całe wykonanie jednej osobie. Dokumentacja patentu „X-Y Position Indicator for a Display System” opisuje mechanizm z kołami mierzącymi ruch w dwóch osiach, a materiały Computer History Museum wskazują Englebarta jako autora koncepcji i Englisha jako konstruktora prototypu. Pomysł i fizyczna budowa urządzenia to dwie różne części tej historii.
Demonstracja z 1968 roku pokazała, po co komputerowi mysz
Sam wskaźnik nie byłby przełomem, gdyby nie to, co można było nim zrobić. Podczas prezentacji systemu NLS 9 grudnia 1968 roku Engelbart i jego zespół pokazali publicznie mysz obok edycji tekstu, pracy z oknami i współdzielenia dokumentów. W relacji MouseSite demonstracja trwała 90 minut i zgromadziła około tysiąca specjalistów.
To ważny szczegół: mysz od początku miała sens jako część interaktywnego środowiska, a nie samodzielny gadżet. Uważam, że właśnie ta zależność najlepiej tłumaczy, czemu urządzenie nie trafiło od razu na każde biurko. Bez ekranu z kursorem, okien i elementów wybieranych wskazaniem, dodatkowy kontroler niewiele upraszczał.
Kulka zastąpiła kółka, bo ruch po biurku miał być prostszy
Przesuwanie dwóch kółek po powierzchni wymagało precyzji, a sam układ był niewygodny w codziennym użyciu. W Xerox PARC Bill English opracował mysz kulkową dla komputera Alto: kulka toczyła się po blacie i poruszała wewnętrznymi rolkami, które odczytywały kierunek ruchu. Opis urządzenia dla Xerox Alto w Computer History Museum datuje ten projekt na około 1972 rok.
W praktyce konstrukcja kulkowa była łatwiejsza do prowadzenia, ale miała wadę dobrze znaną posiadaczom starych komputerów: kurz i zabrudzenia osiadały na kulce oraz rolkach. Jeśli kursor zaczynał skakać albo reagował z opóźnieniem, przyczyną mogła być mechanika, a nie awaria elektroniki. W modelach kulkowych czyszczenie wnętrza często przywracało sprawność.
Xerox Alto i Star pokazują różnicę między wynalazkiem a produktem
Od prototypu do sprzętu dostępnego dla użytkowników minęło sporo czasu. Xerox Alto, opracowany w PARC, łączył mysz z graficznym interfejsem, ale był przede wszystkim systemem badawczym. Późniejszy Xerox 8010 Star z 1981 roku pokazał już komercyjne zastosowanie wskaźnika w środowisku z ikonami, dokumentami i folderami; w materiałach promocyjnych firmy obsługę opisywano jako wskazywanie obiektów na ekranie.
To rozróżnienie porządkuje częsty mit, że Apple wynalazło mysz. Mysz istniała wcześniej, a firma Apple pomogła uczynić ją bardziej przystępnym elementem komputera osobistego, między innymi w modelach Lisa i Macintosh. Z perspektywy retro sprzętu warto oddzielić wynalezienie urządzenia od jego upowszechnienia: pierwsze przypada na prace Engelbarta i Englisha, drugie wymagało komputera, który zwykły użytkownik mógł obsługiwać na co dzień.
Optyczna mysz zmieniła sposób śledzenia ruchu, nie samą ideę
W myszach kulkowych powierzchnia stołu wprawia w ruch mechaniczne elementy. W optycznych ruch odczytuje sensor, więc odpada kulka, rolki i ich okresowe czyszczenie. Sama zasada pozostała jednak ta sama: urządzenie przekłada przesunięcie dłoni na ruch wskaźnika, a przycisk pozwala wybrać obiekt.
Przy uruchamianiu starego komputera albo gry na retro zestawie dobór myszy zależy od złącza i obsługi systemu. Starszy sprzęt może wymagać konkretnego portu lub przejściówki, a adapter USB nie zawsze rozwiązuje problem, jeśli komputer nie rozpoznaje go podczas uruchamiania. Najpierw sprawdź, jakie złącze obsługuje komputer, dopiero potem wybieraj między sprawną myszą kulkową a współczesnym zamiennikiem.
Kursor na ekranie nadal opowiada tę samą historię
Od drewnianej obudowy po optyczny sensor zmieniła się technika odczytu, ale podstawowy gest pozostał niezmienny: przesuwasz urządzenie, a kursor podąża za dłonią. Dlatego stara mysz bywa czymś więcej niż eksponatem. Przywrócona do działania pozwala poczuć, jak wyglądała obsługa komputera, zanim kliknięcie stało się odruchem.
